533 728 335

Konsekwencje otyłości matki będzie ponosić jej dziecko

Konsekwencje otyłości matki będzie ponosić jej dzieckoCoraz więcej mówi się o powiązaniu pomiędzy nadwagą rodziców a masą ciała u dzieci. Oczywisty związek dotyczy powielania przez dziecko niezdrowego stylu życia, niewłaściwych nawyków żywieniowych i mało aktywnego trybu życia będącego udziałem rodziców. Nadwaga bardzo często rozwija się w konsekwencji źle zbilansowanej diety, bazującej na produktach przetworzonych i bogatych w cukier, a także braku aktywności fizycznej. Jeśli rodzice nie dbają o dietę i ruch – dziecko najprawdopodobniej przejmie te niezdrowe nawyki. Okazuje się jednak, że masa ciała dziecka oraz stan jego zdrowia determinowane są znacznie wcześniej, bo już na etapie życia płodowego – a kluczowe znaczenie ma otyłość kobiety podczas ciąży.

Otyła matka – otyłe dziecko?

Otyłość przed ciążą u matki i nadmierny przyrost masy ciążowej są głównymi problemami zdrowotnymi. Otyłość matek jest ważnym czynnikiem ryzyka ciążowych zaburzeń nadciśnienia i cukrzycy, śmierci płodu, przedwczesnego porodu i makrosomii. Coraz więcej dowodów wskazuje, że otyłość matek ma również trwały wpływ na długoterminowe zdrowie potomstwa. Wykazano 3-krotnie zwiększone ryzyko nadwagi u dzieci matek z otyłością przed zajściem w ciążę w porównaniu z matkami o prawidłowej wadze przed ciążą oraz 30–40% podwyższone ryzyko nadwagi u dzieci u matek z nadmiernym przyrostem masy ciążowej. Nie jest jasne, czy zagrożenia te różnią się stopniem otyłości i czy skutki te są ograniczone do skrajnych BMI u matki, czy występują w całym zakresie. Oprócz matczynej otyłości przed ciążą, nadmierny przyrost masy ciążowej wydaje się również wiązać ze zwiększonym ryzykiem nadwagi i otyłości u dzieci.

Epidemia otyłości u dzieci stała się priorytetem zdrowia publicznego ze względu na jej bezpośrednie konsekwencje zdrowotne dla dzieci, takie jak zwiększone ryzyko cukrzycy typu 2 i chorób serca oraz jej długoterminowy wpływ na zdrowie, taki jak zwiększone ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, nowotwory i ogólna śmiertelność w wieku dorosłym. Aby odwrócić epidemię otyłości wśród dzieci, kluczowe znaczenie ma określenie czynników ryzyka zapobiegania. Otyłość wynika z faktu, że osoby zużywają więcej energii niż zużywają. Ten dodatni bilans energetyczny podlega wielu czynnikom, takim jak genetyka, środowisko i czynniki stylu życia. W ostatnich latach coraz częściej sugeruje się że środowisko wewnątrzmaciczne może mieć głęboki wpływ na rozwój otyłości w późniejszym życiu. Jednym z możliwych mechanizmów jest wewnątrzmaciczne środowisko żywieniowe, które może modulować system bilansu energetycznego dziecka poprzez zmianę programowania rozwojowego kontroli apetytu oraz metabolizmu otyłości i adipocytów u płodów. Dzieci ze zmodyfikowanymi systemami bilansu energetycznego mogą być bardziej podatne na otyłość, co zwiększa ryzyko wystąpienia otyłości w dzieciństwie. Najważniejszym wskaźnikiem wewnątrzmacicznego środowiska żywieniowego jest matczyny przyrost masy ciążowej. Niestety – problem nadmiernego przybierania na wadze w ciąży dotyczy sporego odsetka kobiet.

Otyłość u kobiety w ciąży oraz cukrzyca ciężarnych zwiększają ryzyko otyłości u dzieci. W analizie obejmujących ponad 400 par matka – dziecko przeanalizowano wskaźnik BMI oraz stosunek talii do bioder u dziewczynek w wieku 6 – 8 lat. Córki matek, które dotknięte były podczas ciąży problemem otyłości bądź cukrzycy ciążowej miały wyższe BMI niż przeciętna wartość dla określonej grupy wiekowej. Może to wynikać z negatywnego oddziaływania podwyższonego poziomu insuliny, który towarzyszy otyłości i cukrzycy. Hormon ten przenika przez łożysko do organizmu płodu, gdzie może promować przyrost masy ciała. Dzieci matek otyłych często rodzą się z nadmierną masą ciała – mowa o makrosomii. Zbyt wysoka masa urodzeniowa stanowi punkt wyjścia do rozwoju otyłości u dziecka.

Co ciekawe, okazuje się, że nie tylko masa ciała matki podczas ciąży, ale także przedkoncenpcyjna masa ciała ma realny wpływ na większe ryzyko rozwoju nadwagi u dziecka. Występowanie u kobiety nadwagi jeszcze przed ciążą stanowi poważny wskaźnik ryzyka środowiskowego i genetycznego u dziecka. Geny zwiększające podatność na rozwój otyłości mogą wchodzić w interakcje z dietą na drodze takich mechanizmów jak:

Czynniki genetyczne, wraz z czynnikami środowiskowymi są niezwykle ważnymi determinantami przyszłych nawyków żywieniowych dziecka – a to bezpośrednio kształtuje masę ciała.

Otyłość w ciąży a cukrzyca u dziecka

cukrzyca ciężarnychWzrost ryzyka rozwoju otyłości u dzieci wiąże się bezpośrednio ze wzrostem ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2. To złożone zaburzenie metaboliczno – hormonalne wiąże się z kolei z częstszym występowaniem chorób serca, a także takich poważnych powikłań jak choroby nerek, utrata wzroku czy stopa cukrzycowa. Cukrzyca typu 2 to choroba przewlekła, wymagająca stałej kontroli stanu zdrowia u diabetologa, a także zmiany stylu życia (a zwłaszcza diety). Okazuje się jednak, że otyłość u ciężarnej może sprzyjać nie tylko cukrzycy typu 2, ale także cukrzycy typu 1. Cukrzyca typu 1 to jedna z najczęściej występujących u dzieci i młodzieży chorób przewlekłych. Dobrze poznanymi czynnikami ryzyka tego schorzenia są predyspozycje genetyczne, niektóre infekcje czy niedobór witaminy D. Obecnie wiadomo ponadto, że ryzyko rozwoju cukrzycy typu 1 wzrasta u dzieci matek, które doświadczyły nadwagi w ciąży. Zarówno cukrzyca ciężarnych, jak i otyłość korelują z wyższym poziomem glukozy we krwi. Glukoza matczyna swobodnie przenika przez łożysko, ale insulina nie. Płody matek cierpiących na cukrzycę lub otyłych podlegają zatem wyższemu poziomowi glukozy we krwi, co powoduje zwiększenie wydzielania insuliny przez płód . Badania wykazały, że aktywne komórki beta trzustki są bardziej podatne na zniszczenie, co wskazuje, że nadmiernie stymulowane płodowe komórki beta trzusktki są bardziej podatne na procesy powodujące cukrzycę typu 1, i może to również wpływać na rozwój choroby u dziecka.

Zarówno nadmierna masa ciała, jak i cukrzyca zwiększają ryzyko rozwoju chorób serca. Dzieci dotknięte tymi schorzeniami w efekcie nadmiernej masy ciała matki podczas ciąży doświadczają zaburzeń gospodarki lipidowej, częściej rozwija się u nich nadciśnienie, insulinooporność oraz przewlekły stan zapalny. Oznacza to znaczący wzrost ryzyka rozwoju chorób układu sercowo – naczyniowego.

Otyłość w ciąży a autyzm

Jedną z konsekwencji nadwagi u kobiety ciężarnej może być większe ryzyko wystąpienia u dziecka autyzmu. Ryzyko to wzrasta nawet czterokrotnie, co wykazano w analizie 2734 par matka – dziecko w latach 1998 – 2004. Przeanalizowano dane dotyczące masy ciała matki przed zajściem w ciążę, a także fakt wystąpienia w czasie ciąży cukrzycy ciążowej. Zaburzenia ze spektrum autyzmu zdiagnozowano u 102 dzieci objętych analizą. Ryzyko rozwoju autyzmu było czterokrotnie większe u dzieci matek, u których w czasie ciąży stwierdzono nadwagę bądź cukrzycę ciążową. Nie rozstrzygnięto natomiast jednoznacznie, jaki jest związek pomiędzy nadwagą u kobiety w ciąży a zwiększeniem częstości występowania autyzmu u dzieci. Potencjalne teorie wskazują na zbyt niski poziom kwasu foliowego u otyłych matek, a także przewlekłego stanu zapalnego toczącego się z mózgu płodu jako konsekwencji stanu zapalnego towarzyszącego otyłości, toczącego się w organizmie matki.

Okazuje się zatem, że utrzymanie prawidłowej masy ciała ma ogromne znaczenie dla przyszłej mamy. Planowanie ciąży należy rozpocząć od normalizacji masy ciała, a podczas ciąży należy dbać o to, aby przyrost masy ciała nie był zbyt duży. Warto w tym okresie nawiązać współpracę z dietetykiem, który zaproponuje odpowiednią dietę na redukcję kobietom planującym potomstwo, a także zadba o właściwy model żywienia przez cały okres ciąży.

Call Now Button