533 728 335

Dieta niskowęglowodanowa i ketogeniczna – jedz na zdrowie!

Dieta niskowęglowodanowa i ketogeniczna – jedz na zdrowieDiety niskowęglowodanowe coraz częściej zastępują tradycyjny model żywienia, w którym spożycie węglowodanów jest wysokie – węglowodany stanowią nawet 60% diety. Natomiast dieta niskowęglowodanowa cechuje się znacznie mniejszym spożyciem węglowodanów. Jednocześnie – konieczne jest zwiększenie podaży innego makroskładnika diety. W związku z tym dieta niskowęglowodanowa występować może w wariancie LCHP (low carb high protein), czyli jako dieta o wysokim spożyciu białka, bądź LCHF (low carb high fat) – jako dieta bogatotłuszczowa. I tylko ta druga wydaje się mieć niezwykle korzystny wpływ na zdrowie, zwłaszcza u osób z nadwagą oraz narażonych na rozwój cukrzycy typu 2.

 

Dieta niskowęglowodanowa – czy to to samo, co dieta ketogeniczna?

Dieta niskowęglowodanowa często utożsamiana jest z dietą ketogeniczną, jednak pojęcia te nie są równoznaczne. Owszem – każda dieta ketogeniczna jest dietą niskowęglowodanową, ale nie każda dieta niskowęglowodanowa jest dietą ketogeniczną. Zasadnicza różnica sprowadza się do ilości spożywanych w ciągu doby węglowodanów, co ma bezpośredni wpływ na wejście w stan ketozy odżywczej.

Wiele publikacji naukowych odnosi się do diety „ubogiej w węglowodany” lub „ketogennej”. Ale jakie poziomy węglowodanów odpowiadają tym pojęciom? Najogólniej – w dietetyce „niski” oznacza niższe od przeciętnego średnie spożycie lub niższe niż obecne zalecenia. Przeciętne spożycie węglowodanów to 50 – 65%. Oznacza to, że spożycie węglowodanów poniżej tej granicy oznacza dietę niskowęglowodanową; w praktyce mowa jest o 50 – 150 g węglowodanów na dobę. Z kolei dieta ketogeniczna zakłada spożywanie 20 – 50 g węglowodanów, gdyż tylko tak znaczne ograniczenie węglowodanów umożliwia wejście w stan ketozy. Ograniczenie węglowodanów na diecie niskowęglowodanowej sprzyja zatem normalizacji poziomu glukozy i insuliny w organizmie, zaś dalsze ograniczanie węglowodanów prowadzi do intensywnego spalania tłuszczu oraz syntetyzowania z nich ciał ketonowych. A wartość spożycia węglowodanów na poziomie 50 g dziennie stanowi umowną granicę.

Co się dzieje, gdy spożycie węglowodanów spada poniżej 50 g dziennie? Bardzo niskie spożycie węglowodanów powoduje zmniejszenie podaży glukozy do wątroby, mięśni i mózgu, co spowoduje spadek ilości glukozy magazynowanej jako glikogen. Gdy dostępność glukozy jest ograniczona, organizm aktywuje proces zwany glukoneogenezą. Glukoneogeneza (endogenna produkcja glukozy) i glikoliza (rozkład glukozy) to procesy, które zawsze zachodzą jednocześnie i są wzajemne (jeśli jedna jest wysoka, druga jest niska i odwrotnie). Pierwotne szkielety węglowe wymagane do syntezy glukozy w glukoneogenezie pochodzą z kwasu mlekowego, glicerolu oraz aminokwasów alaniny i glutaminy.

Kiedy endogenna produkcja glukozy przez glukoneogenezę pozostaje zbyt niska, aby pokryć zapotrzebowanie organizmu na glukozę w tych komórkach, które wykorzystują glukozę jako główne źródło energii, wówczas ciała ketonowe będą wytwarzane jako alternatywa dla glukozy. W tym stanie poziom insuliny we krwi będzie niski, gwałtownie zmniejszając bodziec do magazynowania tłuszczu i glukozy. Ta obserwacja jest często przywoływana przy promowaniu diety wysokotłuszczowej w celu utrzymania masy ciała i zmniejszenia czynników ryzyka cukrzycy. Dalsze zmiany hormonalne prowadzą następnie do zwiększenia rozkładu tłuszczu z komórek tłuszczowych i pozyskiwania energii w kwasów tłuszczowych. W sytuacji ciągłego zwiększonego zaopatrzenia w kwasy tłuszczowe nie wszystkie kwasy tłuszczowe zostaną całkowicie spalone – i tak powstają ciała ketonowe.

 

Dlaczego warto stosować dietę niskowęglowodanową lub ketogeniczną?

dieta LCHFW licznych badaniach klinicznych potwierdzono pozytywny wpływ diety niskowęglowodanowej czy ketogenicznej na zdrowie. Przez wiele lat niskowęglowodanowy, bogatotłuszczowy model żywienia uznawany był za niezdrowy, co wynikało z błędnego przekonania, że wysokie spożycie tłuszczów sprzyja nadwadze czy chorobom serca. Obecnie wiadomo, że tłuszcze w diecie wcale nie są niezdrowe, a stosowanie diety LCHF przynosi szereg korzyści dla zdrowia.
Zdecydowanie najwięcej badań dotyczących metod niskowęglowodanowych wykazało, że dieta niskowęglowodanowa, a szczególnie dieta ketogeniczna, sprzyjają bardzo szybkiej utracie wagi. Początkowa utrata masy ciała jest częściowo spowodowana utratą wody, ale wraz z kontynuowaniem jadłospisu niskowęglowodanowego zauważalna jest utrata tkanki tłuszczowej. I taka tendencja utrzymuje się stale, a ryzyko efektu jo – jo jest niskie. Wysoka skuteczność diety LCHF jako diety na redukcję tkanki tłuszczowej wynika m. in. z utrzymywania się niskiego poziomu insuliny i promowania lipolizy, a także długotrwałego uczucia sytości i braku chęci podjadania.

 

Oczywiste jest, że ograniczenie spożycia węglowodanów wpływa korzystnie na przebieg cukrzycy typu 1 oraz 2. Ogromne nadzieje pokłada się zwłaszcza w diecie ketogenicznej – jej stosowanie przez diabetyków umożliwia redukowanie dawek insuliny i doustnych leków hipoglikemizujących, a także redukcję wartości hemoglobiny glikowanej. Świat powoli dojrzewa to radykalnej zmiany postrzegania diety w cukrzycy. Coraz częściej mówi się o medycznej terapii żywieniowej, która nie jest dodatkiem do farmakoterapii, a najistotniejszym elementem leczenia. W zaleceniach ADA (American Diabetes Association ) z 2018 r uwzględniono dietę niskowęglowodanową w rekomendacjach dotyczących leczenia cukrzycy typu 2. Nie bez przyczyny – liczne badania wykazały stałą korzyść w zakresie kontroli glikemii, utraty masy ciała i trwałej redukcji leków przy użyciu bardzo niskiego poziomu węglowodanów (<14% energii z węglowodanów).

 

Stosowanie diety niskowęglowodanowej przyczynia się do redukcji takich czynników rozwoju chorób układu sercowo – naczyniowego jak poziom cholesterolu LDL, poziom trójglicerydów we krwi oraz nadciśnienie tętnicze, z jednoczesnym wzrostem poziomu cholesterolu HDL. Diety o znacznie obniżonej zawartości węglowodanów umożliwiają ponadto spadek stężenia białka hs – CRP, stanowiącego marker ryzyka chorób serca, a także cytokin prozapalnych czy homocysteiny (określanej mianem cholesterolu XXI wieku).

 

Diety o bardzo niskiej zawartości węglowodanów mogą okazać się pomocne w terapii chorób nowotworowych. Wykazano bowiem, że metabolizm i wzrost komórek nowotworowych uzależniony jest od dostępności dużych stężeń glukozy; brak tego związku energetycznego uniemożliwia wzrost nowotworu. Poznanie kluczowej roli glukozy w promowaniu rozwoju nowotworu pozwoliło postawić tezę, że ograniczenie podaży węglowodanów może okazać się kluczowe dla profilaktyki i terapii licznych rodzajów nowotworów.

Już na początku ubiegłego stulecia dieta ketogeniczna stosowana była jako niezwykle skuteczna terapia padaczki; dziś pora ponownie docenić ten model żywienia. Zespół policystycznych jajników, choroba Alzheimera, nowotwory czy niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby – to tylko niektóre ze schorzeń, których terapia wiele zyska dzięki włączeniu diety ketogenicznej. Ponadto taki model żywienia sprawdza się także u osób zdrowych, dbających o szeroko pojętą profilaktykę chorób cywilizacyjnych.

Call Now Button