533 728 335

Dieta ketogeniczna w leczeniu chorób endokrynologicznych

Dieta ketogeniczna w leczeniu chorób endokrynologicznychDieta ketogeniczna to wyjątkowy model żywienia, który wyróżnia się wysoką zawartością tłuszczów, umiarkowaną podażą białka oraz niewielkim spożyciem węglowodanów. Taki wyjątkowy rozkład makroskładników umożliwia osiągnięcie stanu ketozy odżywczej. Mowa o takim charakterystycznym statusie metabolicznym organizmu, w którym energia pobierana jest zarówno z tłuszczów, jak i powstałych z nich ciał ketonowych. Od wielu lat wiadomo, że stan ketozy umożliwia skuteczne leczenie epilepsji, zwłaszcza jej postaci lekoopornych. Dieta ketogeniczna stosowana jest coraz częściej także w terapii rozmaitych schorzeń o podłożu hormonalnym, takich jak cukrzyca, otyłość czy zespół policystycznych jajników.

 

Dieta ketogeniczna – jak działa ketoza odżywcza?

Ketoza odżywcza jest naturalnym stanem metabolicznym, w którym ciało przystosowuje się do spalania tłuszczu a nie węglowodanów jako podstawowego paliwa. Udowodniono klinicznie, że bezpośrednio zmniejsza poziom cukru we krwi (mierzony za pomocą HbA1c), poprawia wrażliwość na insulinę (mierzony za pomocą HOMA-IR) i zmniejsza stan zapalny (mierzony za pomocą liczby krwinek białych i CRP). Pojawienie się ketozy odżywczej można indukować, stosując dietę ketogenną.

Dieta ketogeniczna charakteryzuje się całkowitym spożyciem węglowodanów poniżej 50 g / dobę i umiarkowanym spożyciem białka około 1,5 g / kg masy ciała. Zwykle zwiększa to poziom krążącego β-hydroksymaślanu (BHB) i acetooctanu (ACA) ze stężeń fizjologicznych, mniejszych niż 0,3 mM w zakres ketozy żywieniowej, którą dla BHB definiujemy jako 0,5–3 mM . Zakres ten jest poniżej typowego zakresu 5–10 mM dla BHB, który występuje podczas długotrwałego głodzenia, i znacznie poniżej stężeń charakterystycznych dla kwasicy ketonowej, która często – zupełnie bezpodstawnie – mylona jest z ketozą odżywczą. Z punktu widzenia zaspokojenia zapotrzebowania na energię, zmniejszone spożycie węglowodanów i umiarkowane spożycie białka powoduje, że diety ketogenne są bogate w tłuszcze. Pomimo tej sprzeczności z głównymi wytycznymi dietetycznymi, diety ketogenne mogą być korzystne dla wielu schorzeń, szczególnie wcześniej wspomnianych zaburzeń hormonalnych, które obejmują otyłość, cukrzycę, ale także choroby sercowo-naczyniowe, rak, choroby neurodegeneracyjne, a nawet starzenie się.

Glukoza i kwasy tłuszczowe są metabolizowane do acetylokoenzymu A (CoA) (produktu niepełnego rozkładu wolnych kwasów tłuszczowych w wątrobie), aby wejść do cyklu kwasu cytrynowego przez kondensację z szczawiooctanem. Ponieważ glikoliza spada w diecie ketogenicznej do bardzo niskiego poziomu z powodu niskiej zawartości węglowodanów, szczawiooctan nie może kondensować z acetylo-CoA wytwarzanym przez metabolizm kwasów tłuszczowych. Prowadzi to do przesunięcia się acetylo-CoA do ketogenezy i prowadzi do akumulacji ketonów. Ciała ketonowe syntetyzowane w ciele to β-hydroksymaślan (βOHB), acetooctan i aceton, które mogą również przekraczać barierę krew-mózg, zapewniając alternatywne źródło energii dla mózgu. Odkładanie się ketonów u konkretnej osoby zależy od kilku parametrów fizjologicznych, takich jak procent tkanki tłuszczowej, wskaźnik masy ciała (BMI) i tempo metabolizmu spoczynkowego. Stosowanie diety keto jest całkowicie bezpieczne, ponieważ stężenie ketonów u osób na tej diecie jest znacznie niższe niż stężenie obserwowane w cukrzycowej kwasicy ketonowej i nie jest związane z żadnymi zmianami pH krwi. Należy tutaj wspomnieć, że ludzkie żywienie zaczyna się od diety ketogenicznej: siara jest ketogenna i całkowicie zaspokaja potrzeby noworodka. Także kilkunastogodzinna przerwa w przyjmowaniu pokarmu, intensywna aktywność fizyczna czy wymioty generują przejściowy stan ketozy.

 

Dieta ketonowa w cukrzycy typu 2

Korzystny wpływ diety ketogenicznej na spożycie kalorii, masę ciała, parametry lipidowe, wskaźniki glikemiczne i wrażliwość na insulinę sprawiają, że jest to opcja terapeutyczna w zespole metabolicznym, otyłości i otyłości cukrzycy typu 2. Różne hormony, takie jak insulina, glukagon, kortyzol, katecholaminy i hormon wzrostu, również znacząco wpływają na metabolizm ciał ketonowych.

Badano różne modyfikacje diety w celu poprawy kontroli glikemii, takie jak dieta niskokaloryczna, dieta niskotłuszczowa, dieta niskobiałkowa, dieta wysokobiałkowa i dieta o niskim obciążeniu glikemicznym. Ponieważ węglowodany dietetyczne są głównym makroskładnikiem odżywczym, który podnosi poziom glukozy we krwi, badacze dążyli do zmniejszenia ilości węglowodanów w posiłkach, aby zbadać wpływ na obciążenie glikemiczne, schemat przeciwcukrzycowy i dawkowanie leków u osób z cukrzycą. Ograniczenie węglowodanów w diecie niezawodnie obniża wysoki poziom glukozy we krwi, nie wymaga utraty masy ciała i prowadzi do zmniejszenia lub eliminacji leków.

Analiza skuteczności diety ketogenicznej z perspektywy cukrzycy wskazuje na silny związek między szlakiem insulinooporności a dietą keto – jest to najlepsza dieta w insulinooporności. Wraz ze wzrostem ketonów w osoczu dochodzi do zmniejszenia stężenia glukozy w osoczu. U otyłych pacjentów z cukrzycą typu 2 wysokoketogenne leczenie obniża glikemię na czczo, glikemię w teście OGTT . Diety keto okazują się być bardzo skuteczne w poprawie kontroli glikemii (hemoglobiny glikowanej), eliminacji / redukcji leków przeciwcukrzycowych, zwiększeniu poziomu cholesterolu lipoprotein o wysokiej gęstości (HDL-C) oraz powodowaniu utraty wagi u osób z nadwagą i otyłością z cukrzycą typu 2. Ponadto ograniczenie zarówno białka, jak i węglowodanów w diecie ketogenicznej odwraca nefropatię cukrzycową.

 

Dieta ketonowa w otyłości

 

dieta ketoU otyłych pacjentów leczenie dietą ketogeniczną wykazało większą utratę masy ciała w porównaniu z innymi zrównoważonymi dietami. Taka znacząca utrata masy ciała sprawia, że jest to alternatywne narzędzie przeciw otyłości. Możliwymi mechanizmami wyższej utraty wagi może być kontrolowany głód – białka i tłuszcze zapewniają uczucie sytości, ciała ketonowe bezpośrednio wpływają na hamowanie głodu, ponadto obserwowane są zmiany w krążeniu poziomu hormonów kontrolujących apetyt – greliny i leptyny. Inne proponowane mechanizmy to zmniejszona lipogeneza, zwiększona lipoliza, zwiększone koszty metaboliczne glukoneogenezy oraz efekt termiczny metabolizmu białek.

 

Dieta ketogeniczna a zespół metaboliczny

Zmiany metaboliczno – hormonalne towarzyszące zespołowi metabolicznemu to: pporność na insulinę w tkankach obwodowych, hiperglikemia, hiperinsulinemia, nieprawidłowy metabolizm kwasów tłuszczowych i dyslipidemia aterogenna . Podwyższony poziom ciał ketonowych w osoczu koreluje ze zmniejszonym poziomem cholesterolu w osoczu, a tym samym promuje nieaterogeniczny profil lipidowy, poprawia parametry ryzyka sercowo-naczyniowego, obniża ciśnienie krwi, zmniejsza oporność na insulinę, bez jakiegokolwiek negatywnego wpływu na funkcje nerek lub wątroby.

 

Dieta ketogeniczna a zespół policystycznych jajników

Zespół policystycznych jajników (PCOS) wiąże się z otyłością, hiperinsulinemią, insulinoopornością. Efekty metaboliczne i hormonalne niskiego poziomu węglowodanów w diecie ketogenicznej wpływają na poprawę masy ciała, procent wolnego testosteronu, stosunek hormonu luteinizującego do hormonu folikulotropowego oraz poziomy insuliny na czczo. Prowadzi to do zmniejszenia wydzielania androgenów i wzrostu globuliny wiążącej hormony płciowe, poprawia wrażliwość na insulinę, a tym samym renormalizuje funkcje hormonalne. Taka interwencja dietetyczna ma korzystny wpływ na leczenie pacjentów z PCOS dotkniętych otyłością i cukrzycą typu 2. Wykazano również, że poprawia objawy depresyjne, zaburzenia psychiczne i jakość życia.

Call Now Button